AVRUPA

Türk vatandaşlarının yurtdışında ilk kez oy kullanması

Yurtdışı seçmenler 31 Temmuz 2014’te Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanını belirlemek üzere ilk defa bulundukları ülkelerde oy kullandı. Geçen sürede yurtdışı seçmen sayısındaki artışla beraber sandıkların kurulduğu ülke sayıları ve oy kullanma oranları da arttı.
31 Temmuz 2018

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanını belirlemek üzere 2014’te yapılan seçim ile ilk defa yurtdışındaki Türk seçmen bulunduğu yerden oy kullandı. Türk diasporası için önemli bir deneyim olan bu gelişme, diasporanın temsiline önem verilmesi anlamına geliyordu.

2014 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yurtdışı seçmen kütüğüne kayıtlı 2 milyon 798 bin 726 seçmen için dünya genelinde 54 ayrı ülkede sandık kuruldu. Ancak uygulama yeniydi, seçim tarihi yurtdışı seçmenin izinde olduğu bir döneme denk gelmişti ve oy kullanmanın da randevulu sistemle yapılması katılımın düşük olmasına sebep olmuştu.

Yurtdışında kayıtlı 2 milyon 798 bin 726 seçmenin sadece 230 bin 938’i yurtdışı temsilciliklerde oy kullanırken bu oran toplam yurtdışı seçmen sayısının yüzde 8,25’ine denk geldi.

Bunun yanı sıra yaz mevsimi olması sebebiyle Türkiye’de bulunan yurtdışı Türkler’in 297 bin 340’ı ise Türkiye’ye giriş çıkış yaparken cumhurbaşkanlığı seçimleri için oyunu kullandı. Gümrük kapılarında oy kullananların oranı ise yüzde 10,62 civarındaydı.

İlk yurtdışı oy kullanma deneyiminden sonra…

2014 yılındaki seçimler yurtdışı Türkler için yepyeni bir deneyimdi. Katılım düşüktü ancak ilk defa Türk diasporası anavatanda temsil imkânı bulabildi.

2015 yılında tekrar seçim heyecanı yaşayan yurtdışı Türkler, bu sefer kısa sürede iki kez oy kullanacaktı. Olağan seçimlerden sonra kurulamayan hükümet sebebiyle Türkiye kısa sürede tekrar erken seçime gitti.

7 Haziran 2015’te yapılan milletvekilli genel seçimi

2015 milletvekili genel seçiminde yurtdışı seçmenin sayısı geçen yıla göre yaklaşık 70 bin artış göstermiş, kayıtlı seçmen sayısı 2 milyon 866 bin 979 olmuştu. Bu seçimlerde ise 931 bin 646 seçmen oylarını 54 farklı ülkedeki temsilciliklerde kullandı. Bu katılım yüzde 32,5 civarındaydı. Söz konusu seçime yurtdışı seçmenin katılımı 2014’teki Cumhurbaşkanı seçimine göre büyük oranda artış gösterdi.

Gümrük kapılarında kullanılan oy oranı ise 2014’e göre yüzde 4,34’e gerileyerek, 124 bin 432 oldu.

1 Kasım 2015: Erken seçim

Haziran seçimleri sonrasında koalisyon görüşmelerinin başarısız olmasıyla beraber hükümet kurulamadı ve seçimler 1 Kasım 2015’te tekrar yapıldı. Erken seçim sebebiyle yurtdışı seçmen kütüğüne kayıtlı seçmenler için bir kez daha 54 ülkede dış temsilciliklerde sandıklar kuruldu.

Haziran’dan Kasım’a kadar geçen sürede yurtdışına kayıtlı seçmen sayısı yaklaşık 33 bin kişi artarak 2 milyon 899 bin 69 oldu. Bu seçmenlerden yüzde 40,01’ine karşılık gelen 1 milyon 159 bin 871 kişi oylarını dış temsilciliklerde oy kullandı.

Yurtdışı seçmen kütüğüne kayıtlı seçmenlerden yüzde 4,78’ine denk gelen 138 bin 454 seçmen ise gümrük kapılarında oy kullanmayı tercih etti.

14 Nisan 2017 Anayasa Değişikliği Referandumu

Bir yıldan kısa bir süre sonra yurtdışı seçmen kütüğüne kayıtlı Türk seçmenler, bu kez anayasa değişikliği için oy kullanacaktı. 16 Nisan 2017 tarihinde yapılan seçimler için kayıtlı yurtdışı seçmen sayısı her seçimde artış gösterdiği gibi yine artış göstererek 2 milyon 972 bin 676’ya ulaştı.

Halkoylamasında yurtdışı seçmen kütüğüne kayıtlı 1 milyon 325 bin 682 kişi, 57 ülkede açılan sandıklarda oy kullandı. Kayıtlı seçmenlerin yüzde 44,6’sına denk gelen bu oran, yurt dışındaki temsilciliklerde oy kullanma işleminin başından bu yana kaydedilen en yüksek oran oldu.

Bununla birlikte yurtdışı seçmen kütüğüne kayıtlı seçmenlerden 98 bin 597’si yani yüzde 3,32’si gümrük kapılarında oylarını kullandı.

Bir önceki yılda seçimler 54 ülkede kurulmuş temsilciliklerde gerçekleştirilirken bu kez 57 ülkede temsilcilik kurulmuştu ve oy verme işlemleri artık daha sistematik bir hâl almıştı.

24 Haziran 2018 Cumhurbaşkanlığı ve 27. Dönem Milletvekili Genel Seçimleri

Bu yıl 24 Haziran’da gerçekleşen hem Cumhurbaşkanı hem de 27. Dönem Milletvekili Genel Seçimleri için yurtdışındaki Türk seçmen sayısı 3 milyon 49 bin 65 oldu. Bu seçimlerde oy kullanılabilecek yeni yurtdışı temsilcilikler açıldı. Malta, Sırbistan ve Moldova da eklenerek, dünyada Türk seçmenlerin toplam oy kullanabileceği nokta sayısı 60’a çıktı.

24 Haziran seçimleri için seçmenler yurtdışında 60 ülkede, 123 temsilcilikte oy kullandı. Seçmenlerin 1 milyon 357 bin 676’si dış temsilciliklerde oy verirken, 128 bin 732 Türk vatandaşı da gümrük kapılarında oy kullandı.

Türk diasporasının seçimleri…

Son seçimlerde yurtdışı seçmenin neredeyse yarısı oy kullandı. Farklı görüşlere sahip yurtdışı seçmenler iradeleri sandığa yansıtarak Türkiye için elini taşın altına koydu. Türk diasporası geçen yıllara göre katılımda rekor kırarken bir çok diasporik nüfusun da önüne geçmiş oldu. Uzmanlar Türk diasporasının seçimlerdeki duruşunu aidiyet ve kimlik kavramları ile ilişkilendirirken seçimlere yoğun katılımını özellikle Batı Avrupa ülkelerindeki ötekileştirici dilin etkili olmasına ve diasporaya eskisinde çok daha fazla önem verilmesine bağlıyor.

© DiasporaHaber

Seçimler sonrasında Batı Avrupa ve Türk diasporası

24 Haziran seçimleri sonrasında Türk diasporası özellikle yoğun olarak bulundukları ülke yönetimleri tarafından çeşitli eleştirilere maruz kaldı. 24 Haziran seçimlerinden çıkan sonuçlarla Almanya’da Türklerin uyum tartışmaları yeniden gündeme geldi. Avusturya’da ise koalisyon ortağı Türk diasporasının seçimine Almanya ile benzer bir eleştiri getirerek seçim sonuçlarını entegrasyon alanında bir başarısızlık olarak yorumladı. Avusturya’da yaşayıp da Erdoğan’a oy verenlerin, “Türkiye’ye gitmelerinin daha iyi olacağı” bile ifade edildi.

Seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından yurtdışı Türk seçmenlerin zafer kutlaması niteliğinde sokaklara çıkması da özellikle Almanya ve Hollanda da memnuniyetsizlikle karşılandı. Hollanda Rotterdam’da Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi başkanı Vincent Karremans Türk vatandaşlarının seçim sonrası kutlamalarından rahatsız olduğunu ifade etti. Türklerin bu kutlamaları hatta Rotterdam’da AB ülkeleri hariç diğer üçüncü ülkelerin oy verme işlemlerinin yasaklanmasına sebep oldu. Avrupa ülkelerinde son yıllarda aşırı sağ ve göçmen karşıtı hükümetlerin başa gelmesiyle beraber Türkler üzerinde ötekileştirici tutumlar arttı. Bu durum yurtdışı Türk seçmenin siyasi tercihlerine de ister istemez yansıyor. Yurtdışı seçmenler kimlik ve aidiyet duygularını kuvvetlendiren siyasi söylemlere daha çok değer veriyor, seçimlerini bu yönde yapıyor.